„აქ არს საფლავი ჯაფირისა, რომლის სიგრძე ხუთი ადლია“.                                                                                                                                                                                                            ვახუშტი

ჯაფირი - სახალხო გმირი, ცხოვრობდა XVII საუკუნის

პირველ ნახევარში. გადმოცემით, გიგანტის აგებულება ჰქონია.

ჯაფირის საფლავს დღესაც უჩვენებენ ატენის ზემოთ, რაზმითის ტყეში.

 

 

ამ დევკაცს ძუძუ ვინ მოაწოვა,

რომ სამარეც კი აქვს ახოვანი,

აურჩევია ნავსაყუდარად

ტყე უღრანი და ბალახოვანი.

 

ვით დიდი მუხა წამოქცეული

და ჩახერგილი, როგორც ნალეწი,

შეზელილია მშობელ მიწასთან,

მისი შრეებით გადანალესი.

 

სძინავს ბუმბერაზს ომში გადამდნარს,

ფიქრში ქართლს ითვლის თავის ხელთქმნილად.

და გრძობს ბერმუხა, -

ათასი მუხა

მის ხერხემალზე ამოხეთქილა...


1940 წ.

რაც გულის ძგერამ გამოსცა,

დარჩება შეუსმინარი?

რაც გულის ქურამ გამოსწვა

ზურმუხტ ოცნების მინარი.

 

ნუთუ არ დაიელვარებს?..

ერთ გულს ვერ დავწვავ მაინცა?

აჟღერდი ლექსო, მღელვარე,

მიშველე შენსა რაინდსა!

 

შავკაბიანი მზრდიდა მე

გუთანი ტრედა ხარისა,

რაც მათი ღვაწლით ვიწამე,

კაცად მან დამახარისხა!

 

მე მახსოვს დედის თავშალი,

ზედ ქვეყნის გული ეხატა,

იმ გულს ვდარაჯობ ჯავშანით,

სიტყვა გავხადე ვეფხვადა!

 

სამშობლოვ, ვსუნთქავთ ერთ სუნთქვით,

ერთ ცეცხლის ალზე ვიწვებით,

ყოველ კალამზე, მე თუ ვთქვი,

ლექსად შენ ამოიწები!

 

შენ მოგიწყურე წყურვილით

და შენ, სამშობლოს იაო,

შენი სპეტაკი სურნელი,

გთხოვ, გულზე დამინიაო!

 

ქართლო, ხმას შენთვის დავრეკავ,

შენი ფუძნარის ძალებით;

მე გულით გულზე დაგეკარ,

მე შენ არ დაგეცალები!

 

შენი ნაჟური წვეთი ვარ

და შენი ძუძუს ნაცვარი;

შენ დაგიბრუნდეს ერთიან,

შენგან ნაწოვი რაც არი, -

ჩემი ოცნების ღვენთია

ეს მწირი ნამოღვაწარი!


1940 წ.

ჩვენი წიგნი, ჩვენი დედა,

ჩვენი ენა ქართული,

ვარდნაბამი ფურცელი,

ჩვენს ყრმობაში ჩართული!

 

დედის ძუძუ მეორე,

სიყვარული პირველი,

ჩვენს აკვანს შემომჯდარი,

მგალობელი ფრინველი.

 

იავნანის ნიავში

ჩვენს ყურთან რომ გაისმა,

ყრმობა რომ გვისურნელა,

როგორც ბაღი მაისმა.

 

ტკბილად რომ გაგვიხარა

ჩვენ ბავშვობა ბეჩავი -

შავი კაბით გაზრდილებს,

გახუნებულ ლეჩაქით.

 

ჩვენი წიგნი, ჩვენი დედა,

ჩვენი ენა ქართული,

ოქროსხმიან სიმებად

გულში ამოხლართული!


1940 წ.

ბრძენო, ენამზე, დიდო ქართველო,

სამშობლოს აზრის გამომკვართველო!

ახლაც თავს მადგა შენი აჩრდილი,

თითქოს ხმალი გაქვს გულში გაჩრილი...

მესმის ნაცრემლი შენი ძახილი -

ქართლის ცხოვრების ძველი საყვირი:

- სამშობლოს ცრემლი ვინ დაიგუბოს,

თუ მზერ გმირს, მოსილს შავის ტილოთი, -

ძველ საქართველოს, ერეკლეს კუბოს,

მცხეთის ტაძარში შენ დასტიროდი:

 

სად დაჰხედ, მზეო, სად იძირები,

რად შემოისხენ, სამშობლოვ, ხმალი?

ნუთუ გათავდა, გავიწირენით?..

ყელიდან სიმწრის გდიოდა ალი.

 

სად დაჰხედ, მზეო, მბრწყინაო მუდამ,

ოქროს სარკმელი ვინ დაგიკეტა?

გმირი სახეზე იხვევდა სუდარს,

დასამიწებელ საფლავს იგებდა...

 

ეს კუბო არის ქართლის დამტევი

და მასთან ქართლიც თუ დაიღუპოს,

ამ ცხედრის კუბოს ფიცრად დამდევით,

დადგით ჩემს გულზე ერეკლეს კუბო!

 

ამიერიდან მოვკვდე ვისათვის,

და ვიღას დროშას მე ვემსახურო?

ვაჲ, იმედის დამარხვისათვის,

ვაჲ, მომავალო, ვერ დანახულო!

 

სამშობლოს ცრემლი ვინ დაიგუბოს,

მზეც რო ჩაუქრა და ასპიროზი?

ქართლს დაღამებულს, გმირს ხელდაკრეფილს,

თავზე ნაცარყრით შენ დასტიროდი...

 

გეპასუხები ბრძენსა და პოეტს

დიდი აწმყოდან შენსკენ მზირალი,

ჩვენ წინაპართა ძეგლი ვიპოვეთ,

აღსდგა სამშობლოს ლომი მყვირალი!

 

მე, ლეონიძე, ახალ ქართლს ვუმღერ,

მივყივი ზღვათა სანაპირომდი,

მე იქ ბრწყინვალე დიდებას ვუმზერ,

სისხლის ცრემლებით სადაც სტიროდი!

 

და თუ ლექსში სჩქეფს მარად მშვენებით

სიცოცხლის ძალთა ტკბილი ჟღერანი,

მისთვის, რომ მიჰქრის შეუსვენებლივ

ფაფარგაშლილი ქართლის მერანი.


1939 წ.

გაზაფხულის ცის ნაცრემლმა,

წაიარა წვრილმა წვიმამ;

თითქოს ათას ციცნათელამ

იცელქა და იყმაწვილა!

 

სიყმაწვილის ფერი ედო

ყველაფერს და ყოველივეს;

გაზაფხულის ოქრომკედო,

მაისის მზევ, მოლივლივევ!

 

სიჭაბუკევ, ისევ მოდი,

ფრინველების გესმით ტაში?

მოიწოდე ნუშის ტოტი,

ხელი სტაცე ჩანჩქერს ფრთაში!

 

თუ წავიდა გაზაფხული,

მშვენიერი, მზის დამფრქვევი, -

გზა არ დასთმო ზამბახური,

არ მოეშვე, თან წაჰყევი!


1939 წ.

1

წვიმიანი დღე...

წვიმიანი დღე...

ძვირფასო,

მხოლოდ ახლა შევიტყე,

რომ ჩემი გული -

არი შენი ტყვე...

 

2

მე გადავლახე ბევრი ხეობა,

გადამხდა ბევრი გადანახდომი;

გამოვაღწიე, მოვრჩი ტყვეობას,

იცი რით? –

            ლექსში ვეფხვის ნახტომით!


1939 წ. 

თუ გადამქრალი შენ ხარ ვარსკვლავი,

ახლაც მინათებს შენი მშვენება...

შენგან შევიტყვე, რომ სილამაზეს

არ უწერია გადაშენება.

 

შენც ცოცხალი ხარ, შენი მგოსნებიც

და გაჟრჟოლება მათი გულისა,

თავშესაფარი რამდენ ოცნების,

იყავ ბანაკი გაზაფხულისა!

 

შენს სილამაზის იქით - ბნელდება,

დაიხურება ცისკრის კარედი:

შენ მოგაყარეს მიწა ბელტებად,

მკერდზე რომ ვარდსაც ძლივს იკარებდი.

 

ასი წლის შემდეგ მე შენ გიგალობ,

ათას წელს გასძლებს შენი მშვენება;

შენ, სილამაზის ნაზო გრიგალო,

შენგან არასდროს მომესვენება.


1939 წ.

მითხარ, მაია,

მითხარ, მანანა,

დღეს სადღა არი თქვენი მშვენება?

ან უთქვენობით რა გვეშველება?

მითხარი, ნინა,

ეკატერინა,

შვიდი ნაწნავი რომ გერტყა, მართა, -

ნუთუ აღარ ხართ ამქვეყნად მართლა?

და ან უთქვენოდ რაღა ფასი აქვს

თბილისის დილას,

ქართლის ალიონს?

ვინ ამოსწიოს ხმალი კვლავ თქვენთვის,

ან ყანწი თქვენთვის ვიღამ დალიოს?

სტუმრებიღა ხართ ჩემი სარკმელის,

როცა მოსკდება მთვარის ნამქერი...

მე თვითეული ზოლი მთვარისა

თქვენი დალალის ჩქერი მგონია...

და მეხარბება მე მათი ბედი,

ვისიც იყავით შარავანდედი,

ვისაც თქვენი ხმა გაუგონია...

თქვენი საყურის ჩრდილის ქვეშ ტუჩი

ვინც ერთხელ ჩუმად, თუნდაც ფარულად

ციურ სიტკბოთი ჩაიტკბარუნა.

მე მას მოვკლავდი! მაგრამ რა ვუყო,

უკვე ამ კოცნით ქცეულა მტვრადა...

ახლა ვის გინდათ გული გაუყოთ,

მე რად მიღიმით, მითხარით, რადა?

თქვენს აბრეშუმთა ზვირთში ვიხრჩვები,

ვაჰ, თქვენი ზღვიდან ვერ გამოველი!

არ ვიცი, როგორ გადაგირჩებით,

და დაღუპვასაც თქვენგან მოველი!

მანანა, ნინა, ეკატერინა,

შვიდი ნაწნავი რომ გერტყა, მართა, -

ნუთუ აღარ ხართ ამქვეყნად მართლა?


1938 წ.

„ჰოჲ, საყურეო...“

                               ნ. ბარათაშვილი



ნეტამც რისათვის,

ნეტამც რისათვის

იყო სასტიკი და უმადური! –

საყურისათვის,

საყურისათვის,

ნემსით დაჩხვლიტეს

            ყური ვარდული!

როგორ გაბედეს,

ვინ არ დაინდო?

ვინ გაიმეტა

და არ ინანა?

მაგრამ ალმასად

ცვარი აინთო,

საყურის თვალში

ჩაჯდა სხივნარა.

 

პოეტის ცრემლო,

ეგებ, შენ იყავ,

მდუღარებაში ქცეულო

ცეცხლად:

მაშ, უკვდავება

შენი გამიყავ,

რაც ოქროდ სჭედე,

რაც დაგივერცხლავ!

ეგებ შენ იყავ

გულის ნამწვავო.

მიცვლილ ოცნების

ანაპერწკლებით,

იქნება უნდათ,

რომ გამამწარონ,

არ მომცენ სხივნი,

მომცენ ეკლები?

იქნებ ასეა,

იქნებ, ვიცი მე

სიყვარულიც და

ძველი მტერობაც,

ვიცი, რად ბრწყინავს,

თუ რად ციმციმებს

საყურის

ნაზი უდარდელობა!

შენ გამინათე

            სევდის ნისლები,

შენი ნათელი გადამახურე,

ვიდრე სიმღერით

არ დავიცლები,

და სიყვარულით... –

            ჰოი საყურე!


1938 წ.